21 اسفند 1398 توسط امین حسن زاده 0 دیدگاه

ساخت واکسن کرونا ، چالشی جهانی

چندی پیش سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد ممکن است ساخت واکسن کرونا و عرضه آن تا 18 ماه به طول بینجامد. دولت چین در نیمه‌ی اول ژانویه رشته‌ کامل RNA این کروناویروس جدید را منتشر کرده است. به این ترتیب تلاش‌ها برای تولید واکسن این بیماری در مراکز پزشکی سراسر دنیا شروع شد. تا اواخر ژانویه، برای اولین بار شاهد رشد آزمایشگاهی موفقیت‌آمیز این ویروس در کشوری به غیر از چین بودیم. مؤسسه‌ دوهرتی ملبورن به این موفقیت دست یافت که گامی حیاتی در تولید واکسن کرونا محسوب می‌شود. به این ترتیب برای اولین بار دانشمندان کشورهای دیگر نیز به نمونه‌ زنده‌ی این ویروس دسترسی پیدا کردند.

سپس محققان استرالیایی سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی همسود در جیلانگ به ویژگی‌های این ویروس پی بردند که گام مهم دیگری در تولید واکسن است. از نظر تاریخی تولید واکسن‌ها بین 2 تا 5 سال به طول می‌انجامد. ولی با مجموعه تلاش‌های جهانی و همچنین درس‌هایی که از کروناویروس‌های پیشین گرفته‌ایم، محققان می‌توانند این واکسن را در مدت بسیار کوتاه‌تری تولید کنند.

چرا سازمان‌ها باید در تولید این واکسن با یکدیگر همکاری کنند؟

هیچ سازمانی ظرفیت تولید مستقل چنین واکسنی را ندارد. همچنین تولید واکسن شامل فرایندهای متعددی است که کار را سخت‌تر می‌کند. ابتدا باید محققان با ویژگی‌های این ویروس و رفتار آن در بدن انسان آشنا شوند. برای این کار باید مدلی حیوانی ایجاد کنند. در گام بعدی باید مطمئن شوند که واکسن، ایمن است و بخش‌های درستی از دستگاه ایمنی بدن انسان را فعال می‌کند و آسیبی به بدن نمی‌رساند. سپس می‌توان آزمایش واکسن روی حیوانات را شروع کرد. واکسن‌هایی که از آزمایش حیوانی سربلند بیرون می‌آیند در اختیار مؤسساتی قرار می‌گیرند که توانایی آزمایش این واکسن روی انسان‌ها را دارند.

اینکه چنین آزمایش‌هایی کجا انجام شوند و چه سازمانی مسئول آن‌ها باشد بسیار تعیین‌کننده است. در حالت ایده‌آل باید واکسن کرونا در نقاط پرخطر شیوع ویروس آزمایش شود. در نهایت اگر واکسن بی‌خطر و مؤثر باشد، باید مجوزهای لازم را دریافت کند. همچنین قبل از عرضه عمومی واکسن، باید راهی کم‌هزینه برای تولید عمومی آن پیدا کرد. هر کدام از این گام‌ها در تولید واکسن، چالش‌های مخصوص خود را پیش روی‌ محققان می‌گذارند.

چالش بعدی ایجاد و توسعه‌ مدل بیولوژیکی درستی از ویروس کرونا  است. برای این منظور می‌توان از مدلی حیوانی استفاده کرده و رفتار ویروس را در بدن انسان تاحدودی زیادی درک کرد. تحقیقات پیشین درباره‌ی ویروس سارس، اطلاعات پایه‌ای مناسبی را در این زمینه در اختیار دانشمندان گذاشته است. سارس یکی دیگر از اعضای خانواده‌ی کروناویروس‌ها است. این ویروس در سال‌های 2002 و 2003 شیوع یافت. دانشمندان مدلی بیولوژیکی از سارس را با استفاده از راسوی اهلی ایجاد کرده‌اند و در حال حاضر می‌دانیم که منشأ‌ اصلی این ویروس خفاش‌ها بوده است. سارس و سارس-کوو-2 جدید در 80 الی 90 درصد کد ژنتیکی‌شان با یکدیگر شباهت دارند.

اگر این ویروس جهش پیدا کند، واکسن به چه دردی می‌خورد؟

احتمال بسیار زیادی وجود دارد که سارس-کوو-2 به جهش ادامه دهد. این ویروس، که ویروسی حیوانی است، ابتدا جهش یافته و به حیوان دیگری منتقل شده و سپس با جهشی دوباره به انسان منتقل شده است. به این ترتیب در مراحل اولیه قابلیت سرایت به انسان را نداشت و حالا به سادگی بین انسان‌ها منتقل می‌شود. با ادامه یافتن آلودگی انسان‌ها به این ویروس، ویروس وارد فرایند ثبات می‌شود که بخشی از فرایند جهش ویروس است.

فرایند جهش نیز می‌تواند در بخش‌های مختلف جهان متفاوت باشد. به این ترتیب ارقامی مانند تراکم جمعیت بسیار مهم هستند. چون با تعداد بیشتر افراد مبتلا، ویروس شانس بیشتری برای جهش یافتن خواهد داشت. اینکه افراد پیش از این نیز در معرض کروناویروس‌های دیگر قرار گرفته باشند هم روی احتمال آلودگی افراد تأثیر می‌گذارد و ممکن است مانند آنفلونزای فصلی شاهد جهش سالیانه‌ی این ویروس باشیم.

به این ترتیب، ضروری است که با آخرین نسخه‌ جهش‌یافته‌ این ویروس کار شود تا واکسن تولیدی، بیشترین تأثیرگذاری را داشته باشد. تمام این فعالیت‌ها باید در شرایطی امن و طبق مقررات بین‌المللی انجام شود تا نیازمندی‌های قانونی لازم را داشته و همچنین بتوان از کارکنان و جامعه محافظت کرد.

چالش‌های دیگر

یکی دیگر از چالش‌های ساخت واکسن کرونا ، تولید پروتئین‌هایی است که برای واکسن احتمالی ضروری است. این پروتئین‌ها به شیوه‌ای طراحی می‌شوند که بعد از واکسن زدن، واکنشی ایمنی را در بدن فرد ایجاد کنند و فرد بتواند در برابر آلودگی‌های آتی مقاوم شود. خوشبختانه پیشرفت‌های اخیر در درک پروتئین‌های وابسته به ویروس‌ها و ساختار و کارکردشان، به ما اجازه داده است که این مرحله را با سرعت بیشتری به پیش ببریم.

ساخت واکسن کرونا کار بسیار بزرگی است و نمی‌توان آن را یک‌شبه انجام داد. ولی اگر همه چیز طبق برنامه‌ریزی‌ها پیش برود، بسیار زودتر از گذشته شاهد عرضه واکسن کرونا خواهیم بود. درس‌های بسیاری که دانشمندان هنگام شیوع ویروس سارس فرا گرفته‌اند و دانشی که جامعه‌ی جهانی از تلاش برای تولید واکسن سارس به دست آورده، در تولید واکسن برای کروناویروس جدید بسیار کمک کننده هستند.

باید به یاد داشته باشیم که تولید واکسن سارس 20 ماه به طول انجامید. تاکنون دو شرکت Inovio Pharmaceuticals Inc و Moderna Inc اعلام کرده‌اند که در یک ماه آینده واکسن را برای آزمایش روی حیوانات آماده می‌کنند. باید منتظر بمانیم و ببینیم آیا واکسن کروناویروس جدید هم مانند سارس، بعد از پایان شیوع آن عرضه می‌شود یا اقدامات جهانی بازه‌ تولید این واکسن را کاهش می‌دهد؟ امیدواریم این اتفاق هر چه سریع‌تر رخ دهد و پیش از آنکه افراد بیشتری جان خود را از دست بدهند، از این واکسن بهره ببریم.

شمارش معکوس برای ساخت داروی قطعی ویروس کرونا در ایران

رییس دانشگاه علوم پزشکی بقیة الله خبرهای خوشی را به مردم ایران داد و گفت: «اجرای سه پروژه علمی توسط محققان، پزشکان و دانشمندان ایرانی برای ساخت داروی قطعی ویروس کرونا آغاز شده است و امیدواریم به زودی به درمان قطعی این بیماری دست پیدا کنیم.»

رییس دانشگاه علوم پزشکی بقیة الله گفت: «از هفته گذشته کمیته های علمی دانشگاه های علوم پزشکی بقیه الله برای ساخت داروی قطعی ویروس کرونا و ارائه جدیدترین روش های درمانی و بهبود مبتلایان فعال شده است. خروجی این جلسات علمی، تبادل تجریبات پزشکان و در نهایت کاهش آمار مرگ و میر مبتلایان ویروس کرونا نسبت به روزهای اول است.»

دکتر«علیرضا جلالی» همچنین خبرهای خوشی را به مردم ایران داد و گفت:«در هفته گذشته سه پروژه جدید برای ساخت واکسن کرونا کلید زده شده است. پیش بینی ما این است که از این پروژه ها خروجی جدی داشته باشیم.»

  • داروی درمان کرونا

جلالی با اشاره به تجربه موفق ایران در ساخت واکسن آنفولانزا در خصوص ساخت دارو و واکسن ویروس کرونا هم اظهار امیدواری کرد و گفت: «نمی توان در حال حاضر جزییات دقیقی از پروژه های درمانی ویروس کرونا را خبری کرد.اما به اطلاع هم وطنان عزیز می رسانیم که اولین پروژه، ساخت داروی درمانگر کرونا مبتنی بر حوزه های علم ژنتیک است که مراحل اجرای آن با همراهی مجموعه وزارت بهداشت و معاونت تحقیقی- صنعتی سپاه در مرکز ژنتیک دانشگاه علوم پزشکی بقیة الله کلید خورده است. جلسات علمی برای پیشبرد این طرح درمانی هر روز برگزار می شود.نمی توان با قطعیت در خصوص احتمال موفقیت آمیز بودن این روش درمانی اظهار نظر کرد اما  پیش بینی اولیه ما این است که پروژه بین ۳ تا ۶ ماه آینده به نتیجه برسد.»

  • ساخت واکسن کرونا

رییس دانشگاه علوم پزشکی بقیة الله در ادامه از تلاش محققان و پزشکان ایرانی برای ساخت واکسن کرونا هم خبر داد و گفت: «طرح نامه پزشکان و محققان برای ساخت واکسن به پایان رسیده و منابع مالی این پروژه علمی با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله و دو دانشگاه دیگر تامین شده است.انشاالله  پروژه ساخت واکسن هم در بازه زمانی ۳ تا ۵ ماهه با موفقیت به پایان برسد.»

  • داروی گیاهی کرونا

ساخت داروی گیاهی برای درمان بیماران مبتلا به ویروس کرونا هم سومین پروژه درمانی محققان ایرانی است. دکتر جلالی با اعلام این خبر گفت:«متخصصان در مرکز تحقیقات طب سنتی در حال انجام آزمایش ها برای ساخت داروی گیاهی درمان کرونا ویروس هستند. امیدواریم خروجی همه این پروژه ها در چند ماه آینده ساخت داروی قطعی کرونا ویروس باشد.»

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ویروس کرونا به مجله سلامت درمانیک مرجعه کنید.

امین حسن زاده
دربارهامین حسن زاده
فارغ التحصیل کارشناسی پرستاری از دانشگاه آزاد نجف آباد

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *